Sahtekârlar arasında ustalık belgesini kiralayanlar da var

Mühendislik, eczacılık, veterinerlik, berberlik, kuaförlük gibi bazı sektörlerde işyeri açmak için aranan diploma veya ustalık belgesi zorunluluğu haksız kazanç kapısı haline getiriliyor. Belirli meslek gruplarında yoğunlaşmakla birlikte çerçevesi giderek genişleyen diploma ticareti çoğunlukla internet üzerinden yapılıyor. Birçok mezun diplomasını kiralamak için internette ilan veriyor. İlanlardaki notlara uygun fiyata anlaşılabilecekleri ve diplomalarını ‘çalıştırmak’ istedikleri gibi bilgiler giriyorlar.

 

57 BİN LİRAYA KADAR

Sadece üniversite değil lise mezunları da diplomaları için ilan veriyor. Bu daha çok mesleki ve teknik eğitim veren lise mezunlarında görülüyor. Ayrıca ‘ustalık belgesi’ni kiralayanlar da var. Bazı iş kollarında dükkân açma ve kalfa yetiştirme hakkı için bu belge zorunlu. Mezunlar bu belgelerini güzellik ve saç bakım, elektrik, yiyecek içecek hizmetleri gibi alanlarda kullanabiliyor. Lise düzeyinde aylık 800 liradan başlayan kiralık diplomaların fiyatları mesela bir mühendislik diplomasında 3 yıllık kullanım için 57 bin liraya kadar çıkabiliyor. İlanlarda en çok farklı dallarda diplomaya sahip mühendisler öne çıkıyor. Makine, gıda, kimya, harita, elektrik-elektronik ve harita mühendislerinin bazıları yetki belgelerini de diplomasıyla birlikte satışa çıkarabiliyor. Aralarında il ya da sektör sınırlamasını şart koşanlar da var. Eczane açmak için şart olan ezcacılık diploması kiralaması ise meslek örgütlerinin sıkı kontrolleri sonucunda azalmış. Diplomasını kiralayan meslek gruplarının oda temsilcileriyle konuştuk.

 

YÜZLERCE ECZANE KAPANDI

-Eczacılıkta diploma kiralayanlara karşı son sekiz yıldır çok büyük bir mücadele verdiklerini belirten İstanbul Eczacı Odası Genel Sekreteri Zeki Salih Özcan, “Bu süreç içinde İstanbul özelinde yüzlerce eczanenin kapanması sağlandı.  Bu mücadele odamızın komisyonları ve il sağlık müdürlüğü i birliği ile yürütüldü. Kiralık diplomayla eczane işlettiği tespit edilen eczacının ruhsatı derhal iptal edildiği gibi ilgili tarihten itibaren beş yıl süreyle eczacılık yapması yasaklanır. Bununla birlikte SGK ödediği tüm reçete bedellerini geri ister” dedi.

 

Toplum sağlığında sorumluluk üstlendiklerini söyleyen Türk Veteriner Hekimleri Birliği Başkanı Prof. Dr. Murat Arslan ise, “Kiralık diplomalarla ilgili süreci takip ediyoruz. Veteriner hekimler gıda firmalarında kesimden vatandaşın sofrasına kadar giden süreçte denetim yapıyorlar. Etin satılabilmesi için  veteriner hekimin onayı gerekiyor. İşte bu noktada mesleği kötüye kullananlar tespit edince gerekli yerlere şikâyet ediyor ve disiplin soruşturması başlatıyoruz. Meslekten geçici mene kadar giden yaptırımlar söz konusu” diye konuştu.

 

DOLANDIRICILIK SUÇUNDAN CEZA ALABİLİRLER

-Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Zafer İçer,  ise şu değerlendirmede bulundu: “Bu şekilde diploma kiralayarak aslında yetkili olmadığı bir konuda ve alanda mesleki faaliyet icra eden kimselerle diplomalarını kiraya verenlerin TCK’nın ilgili maddelerinde yer alan resmi ve özel belgede sahtecilik suçları gündeme gelebilir. Hatta, hileli davranışlarla kişileri kandırarak haksız menfaat sağlanması durumunda ayrıca TCK’nın ilgili maddelerinde düzenlenen dolandırıcılık suçundan ötürü cezalandırılmaları da mümkün. Sağlık, inşaat gibi insan hayatına mal olabilecek alanlarda bu yasa dışı faaliyetleri yürüten kişiler, ölüm ya da yaralanma durumlarından da sorumlu tutulabilirler.”

 

‘BU BİR SUÇ VE  CEZASI AĞIR’

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Genel Sekreteri Dersim Gül, “TMMOB disiplin yönetmeliğinde ve kanunlar doğrultusunda ‘imzacılık yapmak’ olarak tanımlanan, başkasının ürettiği bir projeyi kendisi yapmış gibi imzalamak ve diploma kiralamak suç. Ağır cezası var. Yönetmeliğimizde bunun doğrudan cezası meslekten men olarak belirtiliyor. Bizim gibi meslek odalarının anayasanın ilgili maddesi uyarınca düzenleme ve denetleme yetkileri var. Ancak bir boşluk var, insanlar da bunu suiistimal ediyor. Tespit ettiğimizde gerekli işlemleri yapıyoruz” dedi.

KİRALIK DİPLOMA ARAYAN ARTTI

-İlanlarda diplomasını kiraya vermek isteyenler olduğu gibi diploma aradığını duyuranlar da var. Özellikle de petshop sahipleri burada öne çıkıyor. Mağazasını kliniğe çevirmek istediğini, bu sebeple de veteriner diploması aradığını duyuran bir ilan hakkında Prof. Dr. Arslan, “Bazı petshoplar veteriner hekim diplomasını kullanarak klinik açmak gibi girişimlerde bulunabiliyor” ifadesini kullandı.